بازي تاج و تخت در رياض كليد خورد – آژانس خبری ایبنا نیوز

میثم سلیمانی در روزنامه اعتماد نوشت: هلی‌کوپتری که در آن یکی از شاهزادگان عالیرتبه عربستان سعودی و دیگر مقامات دولتی حضور داشتند، یکشنبه شب در جنوب عربستان سعودی سقوط کرد و گفته می‌شود که در این حادثه هشت نفر در دم جان باختند

مجموعه شرایط و حوادث حاکم بر عربستان، نشان می‌دهد که محمد بن سلمان قصد دارد قدرت را در دستان خود قبضه کند. در طول دو سال گذشته نیز سعی کرده تا تمامی پست‌های کلیدی اقتصادی و امنیتی را به خود یا نزدیکانی که به آنها اطمینان کامل دارد، اختصاص دهد. او اکنون به طور رسمی مسوولیت ولیعهدی و وزارت دفاع عربستان را تنها در سن ٣٢ سالگی بر‌عهده دارد.

مقامات امنیتی هیچ دلیلی را برای سقوط اعلام نکردند اما گفته می‌شود که جست‌وجو برای احتمال یک خرابکاری در حال انجام است.  طبق اخبار محلی در عربستان سعودی گزارش می‌شود که در این حادثه شاهزاده منصور بن‌مقرن و هفت تن دیگر از مسوولان منطقه کشته شدند. شاهزاده منصور، معاون فرماندار استان عسیر بود. منصور پسر شاهزاده مقرن بن‌عبدالعزیز یکی از مدیران سابق سرویس اطلاعاتی عربستان بود که یک بار نیز به عنوان ولیعهد ملک‌سلمان معرفی شد. شاهزاده مقرن اما در آوریل ٢٠١٥به نفع شاهزاده محمد بن نایف، وزیر کشور وقت عربستان کنار رفت تا او به عنوان ولیعهد عربستان شناخته شود. اما در ماه ژوئن، ملک سلمان به نفع پسر ٣٢ ساله خود، محمد بن نایف را کنار گذاشت تا محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد عربستان شناخته شود.

پیشتر در مجموع ٣٦ برادر وجود داشتند و در سنی بودند که بتوانند نظام سعودی را از سال ١٩٥٣ تا سال ٢٠١٥ اداره کنند. اما تغییر نسل در ساختار خاندان سعودی موجب شده است که اکنون صدها شاهزاده واجد شرایط به وجود‌ آید که هیچ کس قادر به کنترل کامل آنها نیست. از همین رو اگر محمد بن سلمان قصد دارد شرایط را کنترل کند مجبور است خطی از نزدیکان خود را به خصوص فرزندان پدرش را در پست‌های اصلی قرار دهد تا بتواند پادشاهی قدرتمند و یکدست را شکل دهد. الیوت آبرامس، نویسنده نیویورک‌تایمز در مطلب خود می‌نویسد، اخیرا از یک دوست سوال کردم که چرا سلمان شاهزاده محمد را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد در حالی که او بزرگ‌ترین پسرش نیست.

وی در پاسخ گفت: پادشاه فکر می‌کند که محمد سرسخت‌ترین است. اوزمانی که نیاز است ماشه را می‌چکاند و او آخر هفته این کار را کرد. اما چرا این اقدام سریع را به جای یکسری تغییرات آهسته و پایدار انجام داد؟ پاسخ هنوز مشخص نشده است. برخی افرادی که مسائل عربستان سعودی را مورد ارزیابی قرار می‌دهند معتقدند که تلاشی برای کودتا کشف شد یا آغاز شده بود و شاهزاده آن را نابود کرد. همه کسانی که مظنون به مشارکت بودند نیز در حال حاضر پاک می‌شوند. حتی سقوط هلی‌کوپتر در نزدیکی یمن نیز افراد را به فکر فرو می‌برد که چرا این اتفاق رخ داده است. در همین حال بازداشت‌شدگان در هتل ریتز کارلتون ریاض بازداشت شدند و فقط در عربستان سعودی می‌توان یک ریتز کارلتون را به یک زندان تبدیل کرد.

پیش‌تر در نظام عربستان سعودی پادشاه از میان پسران بنیانگذار انتخاب می‌شد و این موضوع از زمان مرگ وی در سال ١٩٥٣ به تصویب رسید. یکی از پادشاهان توسط برادرانش از تخت کنار گذاشته شد و همین موضوع باعث شد که چنین چارچوبی در قالب بازی تاج و تخت قرار گیرد. ملک‌عبدالله چندین دهه مامور گارد ملی عربستان بود و پس از او پسرش متعب در این سمت قرار گرفت که اکنون نیز دستگیر شده است. همچنین شاهزاده نایف به مدت ٣٧ سال به عنوان وزیر کشور فعالیت کرد و پسرش پس از او نیز در این سمت قرار گرفت.

در حال حاضر شاهزاده متعب به عنوان پسر و نزدیک‌ترین فرد به ملک عبدالله، پادشاه سابق را از ریاست گارد ملی کنار گذاشت و او را زندانی کرد. به نوشته نیویورک‌تایمز، نیازی نیست به بازی تاج و تخت اعتقاد داشته باشید، بلکه با این حرکت می‌توان حدس زد که نمی‌توان اجازه داد یک رقیب بالقوه برای تاج و تخت با کنترل کامل بر گاردملی کشور در کنار خود نگه داشت. همچنین دستگیری مرد اقتصادی پادشاهی یعنی ولید بن طلال که سرمایه‌گذاری بین‌المللی است، می‌توانست با متعب دو بال اقتصادی و سیاسی را تشکیل دهند که به یکدیگر متصل شوند و این دو دستگیری بناست یک پیام را ارسال کند که هیچ‌کس فراتر از محمد بن سلمان در این چارچوب قدرت نیست.

بسیاری در حال حاضر نگران آن هستند که سقوط این هلی‌کوپتر یک برنامه از پیش طراحی شده باشد زیرا در روزهایی که ده‌ها تن از قدرتمند‌ترین شاهزادگان سعودی، افسران نظامی، بازرگانان با‌نفوذ و وزرای دولت در یک مبارزه علیه فساد اداری بازداشت شدند، به ناگاه شنیدن خبر سقوط هلی‌کوپتر شاهزاده منصور کاملا مشکوک به نظر می‌رسد و بسیاری آن را در‌‌راستای به دست گرفتن کنترل کامل قدرت از سوی محمد بن سلمان می‌دانند.  در حال حاضر بسیاری شرایط داخلی در عربستان‌سعودی را با سریال بازی تاج و تخت مقایسه می‌کنند.

نظریه دیگری نشان می‌دهد که ملک سلمان ٨١‌ساله به احتمال زیاد در شرایط مناسبی قرار ندارد و ممکن است به زودی جان خود را از دست بدهد و شاهزاده محمد نیز در حالی که پدرش روزهای آخر عمر خود را سپری می‌کند، قصد دارد رقبا و منتقدان پدرش را از بین ببرد. اما الیوت آبرامس سوال دیگری را مطرح می‌کند که آیا این تمرکز قدرت چیز خوبی برای ایالات متحده یا حتی عربستان سعودی است؟ این سوال برای حدود یک دهه مطرح است. با این حال اکنون شاهد آن هستیم که پرنس محمد تغییرات بلند‌پروازانه‌ای را در دستور کار خود قرار داده است و اجازه داده تا زنان بتوانند رانندگی کنند و با مردان در استادیوم‌های ورزشی به صورت مختلط حضور پیدا کنند و همچنین قصد دارد سهام بزرگ‌ترین سرمایه عربستان سعودی یعنی آرامکو را به فروش برساند.

همچنین در همین راستا قصد دارد تا ایدئولوژی روحانیون وهابی در عربستان را نیز به چالش بکشد. از همین رو برای انجام چنین اقداماتی محمد بن سلمان فکر می‌کند که نیاز به یک قدرت مطلق دارد. اکنون تقریبا نیمی از جمعیت عربستان سعودی را جوانان زیر ٢٥ سال تشکیل می‌دهند که همگی آنها نیاز به کار و زندگی دارند و دولت عربستان مجبور است تا اینها را تامین کند.

اما حالا تمام این ساختار تقسیم قدرت که سال‌ها پایه‌های حکومت عربستان سعودی را حفظ کرده بود در حال از بین رفتن است و محمد بن سلمان قصد دارد تا بنایی نو را سازمان‌دهی کند. او عملا به این ساختار سنتی پایان داده است و یک‌به‌یک پست‌ها را از دست خانواده‌های مختلف خارج کرد تا شاخه خود را در هر یک از منصب‌های دولتی قرار دهد و متحدان شخص خود و پدرش را در مناصب مهم قرار دهد. در یک مورد نیز به طور مثال شاهد آن هستیم که برادر شاهزاده محمد، سفیر جدید عربستان در ایالات متحده شده است و سفیر عربستان در امریکا نقش بسیار مهمی را در روابط دو کشور ایفا می‌کند. 

شاهزاده سلطان نیز در حدود نیم قرن وزیر دفاع بود و پسرش خالد به عنوان معاون وی فعالیت می‌کرد.

محمد بن سلمان هرچند از یک عربستان مدرن به خصوص در مورد نقش دین و حقوق زنان سخن می‌گوید و ماه گذشته نیز خواستار ارایه اسلامی معتدل به جهان و تمام ادیان بود، اما با تمامی این سخنان، هیچ آزادی سیاسی در کار نیست. در طول دوسال گذشته وضعیت سیاسی در عربستان سخت‌تر شده است و شرایط زندان‌ها نیز برای زندانیان سیاسی عذاب آور‌تر شده است.  هرچند بسیاری ابتدا شک داشتند که محمد بن سلمان بتواند کارهای مد نظر خود را انجام دهد و شک داشتند عزمی جدی برای آنها داشته باشد و حتی برخی امیدوار بودند که او در این مسیر شکست بخورد، اما او راه خود را انتخاب کرده است و فکر می‌کند مسیر پیش رو و اصلاحاتی که مد نظر دارد، تنها از یک سلطنت مطلقه بیرون می‌آید.

در حال حاضر عربستان سعودی در یک شرایط خاص تاریخی به سر می‌برد که در آن بناست نظام سیاسی این کشور یک تغییر نسل جدی دهد و آن‌گونه که شرایط نشان می‌دهد شخص محمد بن سلمان بیش از هر فرد دیگری حمایت شخص پادشاه را دارد و بدنه حاکمیت نیز چندان تمایلی به، به سلطنت رسیدن وی ندارند. از همین رو شاهد این موج از حذف افراد در ساختار نظام حکومتی عربستان سعودی هستیم. حالا این شیوه می‌تواند به صورتی عیان مانند دستگیری افراد به بهانه فساد باشد یا حذف فیزیکی آنها به مانند حادثه هلی‌کوپتری برای شاهزاده منصور رخ‌دهد.

میثم سلیمانی در روزنامه اعتماد نوشت: هلی‌کوپتری که در آن یکی از شاهزادگان عالیرتبه عربستان سعودی و دیگر مقامات دولتی حضور داشتند، یکشنبه شب در جنوب عربستان سعودی سقوط کرد و گفته می‌شود که در این حادثه هشت نفر در دم جان باختند. وزارت کشور عربستان سعودی روز دوشنبه اعلام کرد که این اتفاق در استان عسیر عربستان سعودی رخ داد که در محدوده ١٦٠ کیلومتری مرز با یمن قرار داشت.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *